AnasayfaÜyelerimizSıkça Sorulanlarİletişim Bilgileri
 

Duyurular

Sıfır Atık Kapsamında Uygulamaya Dönük Düzenlemeler

Tarih : 3 Nisan 2020

Dr. Ali DURAN

Abdullah Gül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi

Malzeme Bilimi ve Nanoteknoloji Mühendisliği Bölümü

 

İsrafın önlenmesini, kaynakların daha verimli kullanılmasını, oluşan atığın miktarının azaltılmasını, atıkların geri dönüştürülmesini, etkin toplama sisteminin kurulmasını kapsayan atık önleme yaklaşımı olarak da tanımlanan bir hedeftir “Sıfır Atık”.

Atıkların geri dönüşüm ve geri kazanım süreci içinde değerlendirilmeden giderilmesi ciddi madde ve enerji kaynak kayıpları yaşanmasına neden olmaktadır. Gelecek nesillere temiz, gelişmiş bir ülke ve yaşanabilir bir dünya bırakmak adına sıfır atık prensibi hedefiyle atıklarımızın kontrollü bir şekilde giderimi sağlanabilmelidir. Son yıllarda bu bilinç, beraberinde tüm dünya ölçeğinde bireysel ve kurumsal sıfır atık uygulama çalışmalarının yaygınlaşmasını sağlamıştır.

Doğal kaynaklar, küresel ekonominin işleyişini ve yaşam kalitesini desteklemekle beraber iyi işleyen bir ekonomi de doğal kaynakların ve ham maddelerin kesintisiz akışına bağlıdır. Dünya nüfusundaki yüksek ivmeli artış ile birlikte sanayi ve ekonominin de gelişmesi, beraberinde tüketim alışkanlıklarının farklılaşmasına yol açarak tüketimi artırmış ve geçmişe kıyasla daha çok atığın oluşmasına neden olmuştur. Bu durum sınırlı kaynaklarımıza olan ihtiyacı artırmış ve doğal kaynaklarımızı daha verimli ve sürdürülebilir kullanma ihtiyacımızı doğurmuştur. Yirminci yüzyılın başlarından bugüne kadar, kişi başına enerji tüketimi 3 katına, ham madde kullanımı 2 katına, dünya nüfusu ise 5 katına çıkmıştır ki bu rakamlar durumun vahametini çok daha net ifade edebilmektedir.

Tüm bu nedenlerle T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, 2017 yılında sürdürülebilir kalkınma ilkeleri çerçevesinde oluşan atıkları kontrol altına almak ve gelecek nesillere daha temiz ve yaşanabilir bir dünya bırakmak adına “Sıfır Atık” projesini hayata geçirmiştir. İlk olarak bakanlığın ana hizmet binasında aşamalı olarak başlatılan proje bugün itibariyle tüm Türkiye’de uygulanmasına yönelik çalışmalarla hem bireysel hem kurumsal hem de belediye genelinde yaygınlaşmaktadır.

2018 yılından 2023 yılına kadar uygulanacak olan eylem ve stratejileri içeren sıfır atık yönetimi için yol haritası çizen bir plan olan Sıfır Atık Yönetimi Eylem Planı T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından hazırlanarak yayınlanmış ve süreç uygulamaya konulmuştur (T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Sıfır Atık Projesi Faaliyet Raporu, 2018).

Sıfır atık projesini hayata geçirmek isteyen kurumlar, öncelikle T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın yayınlamış olduğu Sıfır Atık Sistemi Nasıl Kurulur? başlıklı kaynaktan sistem ve yol haritası hakkında bilgi alabilirler. Bir kurumda sıfır atık yönetim modeli oluşturulurken aşağıda sunulan öncelikle belirlenen 7 aşamalı yol haritası izlenir:

 

  1. Odak noktalarının belirlenmesi
  2. Mevcut durum tespiti
  3. Planlama
  4. İhtiyaçların belirlenmesi ve temin
  5. Eğitim ve Bilinçlendirme
  6. Uygulama
  7. Raporlama

Kaynak: https://webdosya.csb.gov.tr/db/sifiratik/menu/sifir-atik-sistemi_20180604124110.pdf

 

  1. Odak Noktalarının Belirlenmesi

Sıfır Atık Projesini hayata geçirecek kurum, öncelikle kurumdaki sistemin etkin bir biçimde yönetilebileceği sorumlularını belirler. Kurumda görev alacak sorumlular en az bir asil ve bir yedek olmak üzere toplamda iki kişiden oluşmalıdır. Belirlenen bu kişiler tarafından sıfır atık yönetimini sağlayacak bir ekip kurulmalıdır. Kurumda birden fazla birim olması durumunda sorumlular artırılmalıdır.

  1. Mevcut Durum Tespiti 

Sorumlular belirlendikten sonra Sıfır Atık Projesi kapsamında Sıfır Atık Yönetim Sistemini kurabilmek için mevcut durum tespiti mutlaka yapılmalıdır. Kurumun atıklar konusunda hangi durumda olduğunu belirlemek ve buna göre ilerlemek önemlidir. Mevcut durum belirlenirken, kurumda çalışan personel sayısı, atık yönetiminden sorumlu birim varlığı, kurumda oluşan atıkların miktarı, özellikleri, kaynağı, toplama ve biriktirme yöntemleri, atık geçici depolama alanları varlığı, atıkların verildiği bertaraf veya geri kazanım tesisi bilgileri ile birlikte bunlarla ilgili kayıtların tutulup tutulmadığı izlenmelidir.

  1. Planlama

Mevcut durum tespit edildikten sonra kurumda oluşan atıkların çeşitleri ve ne miktarda ve sıklıkta oluştuğu biliniyor olacaktır. Bu doğrultuda mevcut durum esas alınarak Sıfır Atık Yönetim Planı Formatı esas alınarak kuruma özgü planlama yapılmalıdır. Planlamada; toplama, taşıma, geçici depolama ve uygulamanın ne şekilde ne zaman, nasıl, kimler tarafından gerçekleştirileceğine ilişkin talimat hazırlanır. Atık oluşumunun en fazla olduğu alan tespit edilerek azaltım yoluna gidilecek tedbirler alınmalıdır.

  1. İhtiyaçların Belirlenmesi ve Temin

Sıfır Atık Projesi kapsamında planlama da tamamlandıktan sonra kurumdaki her birim dikkate alınarak ihtiyaçlar ve gereken ekipmanlar (kumbara, poşet, konteyner, eğitim materyalleri, takip çizelgeleri) belirlenir ve uygulamaya geçmeden önce temin edilmesi sağlanır. Biriktirme ekipmanlarının Sıfır Atık Renk Skalasına uygun şekilde renklendirilmesi zorunludur. Ayrıca atıkların bertarafa veya geri kazanım tesisine gitmeden önce geçici bir süre bekletileceği geçici depolama alanının kurulması sağlanır.

  1. Eğitim ve Bilinçlendirme

Ekipmanların temini gerçekleştirildikten sonra uygulamaya geçmek için öncelikle hedef kitlenin konuya ilişkin eğitilmesi gerekmektedir. Sıfır Atık Projesi kapsamında düzenlenecek bu eğitimlerin uygulamalı olması çok önemlidir. Yine kurumun web sitesinde yapılacak uygulamaya yönelik duyuru ve bilgilendirme yapılmalıdır. Bunun yanı sıra kurum içindeki tüm çalışanlara gönderilmek üzere Sıfır Atık Projesi ve yapılan çalışmalar hakkında bilgilendirici e-posta gönderimi de yapılması gerekmektedir. Kurumda belirlenecek hedef kitle, odak noktaları, bakım onarım sorumluları, geçici depolama alanı sorumluları, temizlik görevlileri ile birlikte tüm çalışanları kapsamalıdır.

  1. Uygulama

Sıfır Atık Projesi için eğitim ve bilinçlendirme çalışmaları da tamamlandıktan sonra uygulama aşamasına geçilebilir. Uygulama noktasında, biriktirme ekipmanlarının personelin rahatlıkla ulaşabileceği konumda olduğuna, bilgilendirme afişlerinin ekipmanların üstünde kolaylıkla görünebilecek şekilde konumlandırıldığına ve biriktirme ekipmanlarının renk skalasına uygun olup olmadığı konularına mutlaka dikkat edilmelidir.

  1. Raporlama

Sıfır Atık Projesini hayata geçiren kurumlar uygulama etkinliğini değerlendirmek adına belirledikleri zaman aralıklarında izleme ve değerlendirme yaparak uygulamada aksayan noktaları tespit ederek geliştirme adına çalışmalar yapmalıdır. Uygulamadan elde edilen sonuçların ve verilerin raporlanması, uygulamaya katılımın verimini artıracaktır. Geri kazanımı sağlanan her atık kağıt, plastik, cam, metal, bitkisel atık yağ, organik atık, ve tehlikeli atıkların çevresel etkilerinin değerlendirilmesi ve bu kazanımların aylık olarak tutulması uygulamanın verimli bir şekilde izlenebilmesi açısından oldukça önemlidir. Toplanan ve lisanslı tesislere sevk edilen atıkların beyanı, Online Çevre Bilgi Sistemi üzerinden yapılır.

Kaynaklar:

 

Etkinlikler
 
Yayınlar
 
Diğer Yayınlarımız
 
Video Galerisi
 
Fotoğraf Galerisi
 
 
 
Üye Belediyelerimiz
 
 
Anasayfa ÜyelerimizBirlik HakkındaSKB HaberleriÜye Belediye HaberleriYayınlarFotoğraf Galerisiİletişim Bilgileri
© 2005-2020 Türkiye Sağlıklı Kentler Birliği. Tüm hakları saklıdır.